Özellikle ithal pirinçle rekabette, makinalaşma çok önem taşımaktadır. Eğer, işletmeler yeteri kadar büyüklükte olurlarsa; çiftçiler çeltik üretimi için gerekli alet-makinayı kolaylıkla sağlayıp, üretim maliyetini düşürerek, dünya pirinç fiyatları ile daha iyi rekabet edebilmektedirler.
Küçük çiftçilerin, üretim maliyetlerini düşürebilmeleri için başvurabilecekleri tek yol, birim alandan daha yüksek verim almalarıdır. Bu da, ancak yüksek verimli çeşitlerin kullanımı ile mümkündür.
Pazarlama sorunu; bazı yıllar TMO, çeltik üreticisini desteklemek amacı ile hasat zamanı, devletçe belirlenen fiyat ve baremler üzerinden alım yapmaktadır. Bunun dışında, çeltik alımı, doğrudan üreticilerden fabrikatörler tarafından yapılmaktadır. Eğer, TMO alım yapmazsa, üreticiler ürünlerini satmada zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Bunun yanında, ürünün hasat zamanı, çeltik veya pirinç ithalatının durdurulması veya yavaşlatılması, üreticiler açısından yararlı olacaktır. Çeltik üreticileri, bir araya gelip birlik oluştururlarsa, ürünlerini satmada pazarlık güçleri artacaktır.
Hastalık ve zararlılar konusuna gelince; bölgemizde, çeltik yetişme dönemindeki hava şartlarına ve çiftçilerin uyguladıkları yetiştirme tekniği yöntemlerine bağlı olarak, bazı yıllar çeltik yanıklık hastalığı (Pyricularia oryzae), ağır epidemiler yaratarak ekonomik boyutta zararlar meydana getirebilmektedir. 1995, 1997 ve 2002 yıllarında, bu hastalık Edirne yöresinde önemli ürün kaybına sebep olmuştur. Üretilen mevcut çeşitlerden yalnız Osmancık-97, salkım yanıklığına toleranslıdır.
Zararlı olarak, 1995 yılında ilk defa bölgemizde, Balıkesir’in Gönen ve Edirne’nin İpsala ilçelerinde beyaz uç nematodu (Aphelenchoides besseyi) zararlısı görülmüştür. İpsala ilçesinde, Gönen’de bulunan Tahirova Tarım İşletmesinden tohumluk temin eden çiftçilerin tarlalarında bu zararlıya rastlanmıştır. Bu zazarlı, 1995 ve 1997 yıllarında bögede, çeltik mahsulünde önemli zararlar meydana getirmiştir. Ancak, bu nematod zararlısından ari tohumluk üretimi ile bu sorun önemli ölçüde ortadan kalkmıştır.
2002 yılında Çanakkale’nin Biga ve Bursa’nın Orhangazi ilçesi çeltik ekim sahalarında, çeltik sineği denen Hydrelia spp. Zararlısına rastlanmıştır.
Yabancı ot konusunda, çiftçiler fazla bir sorun ile karşılaşmamaktadırlar. Ancak, 2000 yılında ilk defa Edirne’nin Meriç ve Uzunköprü ilçeleri çeltik ekim sahalarında görülen, Loptochloa fascicularis isimli yabancı ot hızla yayılmakta ve üreticiler bu otla mücadelede zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Çünkü bu yabancı otu tam anlamı ile kontrol edebilen bir herbisit henüz daha piyasada mevcut değildir.
Yukarıda bahsedilen beyaz uç nematodu ve çeltik sineği zararlıları ile Leptochloa fascicularis isimli yabancı otun, ülkemize İtalya’dan ithal edilen ürünlerin tohumluk olarak kullanılması ile taşındığı tahmin edilmektedir.
2. BÖLGEDE ÇELTİK ISLAH ÇALIŞMALARININ TARİHÇESİ
Bölgede çeltik ıslah çalışmaları, 1965 yılında Yeşilköy Zirai Araştırma Enstitüsü tarafından başlatılmıştır. Denemeler Edirne'de bulunan, Deneme İstasyonunda gerçekleştirilmiştir. İlk çeltik ıslah çalışmalarında; Çeltik Çeşit Islah ve Çeltik Çeşit Safiyet Projesi gibi projeler gerçekleştirilmiştir.
1970 yılında Edirne'de, Edirne Zirai Araştırma Enstitüsünün kurulmasından sonra, çalışmalar bu kuruluşa devredilmiştir. Aynı yıl bu kuruluşta başlayan çeltik araştırma çalışmaları, 1981 yılına kadar bölgesel bazda yürütülmüştür. 1981'den sonra çalışmalar ülkesel projeye dönüştürülmüştür. Islah çalışmaları da bu çalışma içerisinde yer almıştır. 1996 yılında, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünün yürütmeye başladığı, Tarımsal Araştırma Projesi (TAP) kapsamında ıslah çalışmaları "Ülkesel Çeltik Araştırmaları, Çeşit Geliştirme Projesi" altında, 1996 ve 1998 yılları arasında üç yıl süre ile yürütülmüştür. Bu üç yıllık devrenin bitiminden sonra, 1999 yılı ocak başında çalışmalar, "Trakya-Marmara Bölgesi Çeltik Islah Çalışmaları" ismi altında bir projeye dönüştürülmüştür. Bu proje çerçevesinde çalışmalara, 1999 ve 2001 yılları arasında devam edilmiştir. 2002 yılı başından itibaren ise, aynı çalışmalar, aynı proje ismi altında 5 yıllık bir program olarak tekrar yürütülmeye başlanmıştır.
2001 yılına kadar yapılan ıslah çalışmalarının özeti;
2.1 Melezleme ve Açılan Materyal Çalışmaları
Melezleme çalışmalarına 1979 yılında başlanmış ve 2001 yılına kadar toplam 2097 kombinasyon melez yapılmıştır. Farklı generasyonlardaki 26347 açılan materyal üzerinde çalışılmış ve bunlardan 2188 tanesi seçilerek gözlem bahçesi ve verim denemelerinde denenmiştir.
2.2 Gözlem Bahçesi
6149 hat veya çeşit gözlem bahçelerinde değerlendirilmiştir.
2.3 Verim Denemeleri
200 verim denemesinde 4079 çeşit ve hat denenmiştir.
2.4 Genetik Stok yenileme ve değerlendirme
1979-1992 yılları arasında 1272 hat veya çeşidin tohum yenilemesi ve 213 hat veya çeşidin de değerlendirmesi yapılmıştır.
2.5 Tescil Edilen Çeşitler
İntrodüksiyon yoluyla, yurt dışından getirilen; ROCCA, PLOVDİV, RODİNA, KRASNODARSKY-424, RANBALLİ, VENERİA ve melezleme ıslahı ile kuruluşumuzda geliştirilen, TRAKYA, İPSALA, MERİÇ, ALTINYAZI, ENGENE, SERHAT-92, SÜREK-95, OSMANCIK-97, KIRAL, YAVUZ, DEMİR, GÖNEN, NEĞİŞ ve KARGI çeşitleri tescil ettirilmiştir.
KAYNAK : http://www.ttae.gov.tr/cal_cel.htm
